नेपाललाई हिन्दु राष्ट्रबाट धर्मनिरपेक्ष मुलुक बनाउने आन्दोलनमा अग्रपङ्क्तिमा उभिएका धेरै नेताहरू आज चुनावी बेला मन्दिर धाउने, निधारमा टीका लगाउने, केशरी वस्त्र ओढ्ने, पूजामा फोटो खिचाउने र आफूलाई “हिन्दु संस्कृतिको रक्षक” जस्तै प्रस्तुत गर्न थालेका छन्। यिनै नेताहरूले कुनै बेला अल्पसङ्ख्यक धर्म समुदायसँग सहानुभूति देखाए, तिनको अधिकारका पक्षमा बोले – तर प्रायः अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन, अनुदान र कूटनीतिक लाभ आवश्यक पर्दा मात्र।
यो विरोधाभास होइन – यो राजनीतिक चरित्रको पतन हो।

—

धर्मनिरपेक्षताको व्यापार

धर्मनिरपेक्षता नेपालमा बहुसङ्ख्यक प्रभुत्वको अन्त्य, धार्मिक समानता र नागरिक स्वतन्त्रता भनेर ल्याइएको थियो। तर आज यही धर्मनिरपेक्षता ती नेताहरूका लागि केवल अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई देखाउने प्रमाणपत्र बनेको छ, र चुनावको बेला फ्याँकिदिने कागज।

एकातिर उनीहरू धार्मिक अल्पसङ्ख्यक समुदायलाई “हामी तपाईँहरूसँग छौँ” भन्छन्, अर्कोतिर बहुसङ्ख्यकको डर र दबाबमा आफूलाई धार्मिक राष्ट्रवादीजस्तो प्रस्तुत गर्छन्। यसरी धर्मलाई दुई बजारमा बेच्ने राजनीति नै आजको राजनीतिक चरित्र बनेको छ।

—

धर्मलाई राजनीतिक मुद्रा बनाउनु नैतिक अपराध हो

धर्म आस्थाको विषय हो। जब नेताहरूले धर्मलाई मत किन्ने मुद्रा, छवि सफा गर्ने साबुन, वा विदेशी सहयोग भित्र्याउने सिँढी बनाउँछन्, तब उनीहरूले केवल धर्मको अपमान गर्दैनन् – उनीहरूले जनताको विश्वासलाई धोका दिन्छन्।

यस व्यवहारले:

अल्पसङ्ख्यक समुदायलाई असुरक्षित बनाउँछ,

बहुसङ्ख्यक समुदायलाई भ्रममा राख्छ।

—

धर्मनिरपेक्षताको पक्षमा बोल्नेहरू नै आज त्यसको हत्यारा बने

यी नेताहरूले धर्मनिरपेक्षता माग्दा “संविधान, मानव अधिकार, समानता” बोले र अल्पसङ्ख्यकको समर्थन पाए; तर आज “संस्कृति, परम्परा, आस्था” भन्दै बहुसङ्ख्यक भावनाको राजनीति खेलिरहेका छन्।

यो केवल नीति परिवर्तन होइन – यो नैतिक पतन हो।

—

यो राजनीति होइन, यो पाखण्ड हो

धर्मलाई कहिले प्रगतिशीलता देखाउन, कहिले राष्ट्रवाद देखाउन, कहिले विदेशी सहयोग पाउन, कहिले घरेलु मत सुरक्षित गर्न प्रयोग गर्नु – यो कुनै रणनीति होइन, यो पाखण्डको उच्चतम रूप हो।

आजका नेताहरूले देखाइरहेका छन् कि उनीहरूका लागि धर्म न त आस्था हो, न त अधिकार – यो केवल राजनीतिक उपकरण हो।

हो – यो केवल राजनीतिक अवसरवाद मात्र होइन, गहिरो नैतिक दिवालियापन हो।

र जहाँ धर्म उपकरण बन्छ, त्यहाँ लोकतन्त्र कहिल्यै स्वतन्त्र रहँदैन।

(लेखक सुनिल बाबु पन्त संविधान सभाका सदस्य एवं लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक अधिकारकर्मी हुन्।)