काठमाडौँ – संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार उच्चायुक्तको कार्यालयले ज्येष्ठ नागरिकहरूको मानव अधिकारसम्बन्धी कार्यशाला काठमाडौँमा सुरु गरेको छ।

कार्यशालामा स्वागत मन्तव्य राख्दै एसियाकै पहिलो समलिङ्गी सभासद् तथा मायाको पहिचान नेपालका कार्यकारी निर्देशक सुनिल बाबु पन्तले नेपालमा ज्येष्ठ नागरिकहरू केवल एउटा निश्चित उमेर पार गरेका व्यक्तिहरू मात्र नभई ज्ञान, संस्कृति, स्मृति र सामूहिक विवेकका संरक्षक भएको बताए।

उनले नेपाली समाजका परम्पराले पनि ज्येष्ठ नागरिकप्रतिको सम्मान र मर्यादाको सन्देश दिने उल्लेख गरे। काठमाडौँ उपत्यकामा लुमरी अजिमा, इन्द्रायणी अजिमा, नरदेवी अजिमा र दक्षिणकाली अजिमाजस्ता संरक्षक हजुरआमा (देवी)हरूको पूजा गर्ने परम्परा रहेको स्मरण गराए।

उनले भने, “हामी हजुरआमाहरूलाई देवीका रूपमा सम्मान गर्छौँ भने, के आज हाम्रो माझमा रहेका वास्तविक हजुरआमा र अन्य ज्येष्ठ नागरिकहरूप्रति पनि त्यत्तिकै सम्मान, हेरचाह र मर्यादा प्रदर्शन गरिरहेका छौँ त?”

पन्तले अहिलेको समाज तीव्र सहरीकरण र सामाजिक परिवर्तनबाट गुज्रिरहेकाले धेरै ज्येष्ठ नागरिकहरूले एक्लोपन, असुरक्षा, स्वास्थ्यसम्बन्धी चुनौती तथा सामाजिक बहिष्करणको सामना गरिरहेको बताए। उनका अनुसार एउटा न्यायपूर्ण समाजको मापदण्ड शक्तिशालीहरूसँग गरिने व्यवहारले होइन, बरु समुदायको विकासमा योगदान पुर्‍याउँदै पुस्ताहरूलाई जोडेर आफ्नो जीवन बिताएका व्यक्तिहरूलाई समाजले कति सम्मान र महत्त्व दिन्छ भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ।

उनले मायाको पहिचान नेपाल प्रत्येक ज्येष्ठ नागरिकको मर्यादा, सहभागिता, सुरक्षा र सम्मानका हकदार रहेकोमा विश्वास गर्ने बताए। साथै, केही ज्येष्ठ नागरिकहरू (जसमा तेस्रोलिङ्गी, समलिङ्गी, लेस्बियन, अन्तरलिङ्गी र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू पर्दछन्)ले प्रायः विभेदका बहुआयामिक तथा अन्तरसम्बन्धित रूपहरू भोग्नुपरेको उल्लेख गर्दै त्यस्ता समुदायप्रति परिवार, समुदाय र राज्यबाट विशेष ध्यान आवश्यक रहेको उनले बताए।

मानव अधिकार रक्षक, विज्ञ, वकालतकर्ता तथा सामुदायिक नेतृत्वकर्ताहरूलाई एकै स्थानमा ल्याएर यो महत्त्वपूर्ण संवादको आयोजना गरेकोमा उनले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार उच्चायुक्तको कार्यालय, मायाको पहिचान नेपाल र विदुषीप्रति आभार व्यक्त गरे।

उनले अझ बढी उमेरमैत्री, समावेशी र संवेदनशील नेपाल निर्माणका लागि यस कार्यशालाबाट प्राप्त हुने अनुभव, सिकाइ र प्रतिबद्धताले ज्येष्ठ नागरिकहरूको अधिकार र मर्यादा सुनिश्चित गर्ने प्रयासलाई थप बल पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे।