काठमाडौँ – बडादशैंको घटस्थापनाको बिहानै एक्कासि सुख्खा पहिरो खसेर बूढीगण्डकी नदी थुनिएपछि आएको बाढीले उत्तरी गोरखा र धादिङका विभिन्न बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीले घर, पुल, सडक र जलविद्युत् आयोजनाका संरचनामा क्षति पुर्‍याउनुका साथै स्थानीय बासिन्दालाई विस्थापित बनाएको छ। बाढीमा फसेका ९५ जनाको उद्धार गरिएको छ भने आकस्मिक बाढी आउनुको कारण अध्ययन गर्न भूगर्भविद्सहितको टोली परिचालन गरिएको छ।

बाढीका कारण गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिकाअन्तर्गत जगत बगर, सल्लेरी र घट्टेखोला क्षेत्रका ३५ देखि ४० घर बगेका छन्। धादिङतर्फ करिब १०० घरमा लेदो पसेको छ भने २२ घर उच्च जोखिममा परेका छन्।

बाढीले मध्यपहाडी लोकमार्गअन्तर्गत गोरखा र धादिङ जोड्ने आरुघाटस्थित पक्की पुलको एउटा खण्ड, आरुघाटको फलामे पुल र सातदेखि आठवटा झोलुङ्गे पुल बगाएको छ। पुलहरूमा भएको क्षतिका कारण धादिङबेँसी प्रवेश गर्ने मुख्य नाका अवरुद्ध हुनुका साथै आवतजावत पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ।

विपद्पछि नेपाली सेनाका चारवटा हेलिकप्टर परिचालन गरी चुमनुब्री र धार्चे क्षेत्रबाट विदेशी नागरिकसहित ९५ जनाको सकुशल उद्धार गरिएको नेपाली सेनाका प्रवक्ता सहायक रथी राजाराम बस्नेतले जानकारी दिए।

तटीय क्षेत्रमा गोठाला गएका केही व्यक्ति सम्पर्कविहीन रहेकाले मानवीय क्षतिको पूर्ण विवरण आउन बाँकी छ। रातको समय भएकाले हवाई उद्धार रोकिएको छ। स्थलमार्गबाट उद्धार गर्ने काम पनि सम्पन्न भएको नेपाली सेनाले जनाएको छ।

पहिरोका कारण बूढीगण्डकी नदी थुनिएर एक्कासि बाढी आएको प्रारम्भिक जानकारी प्राप्त भएको नेपाली सेनाका प्रवक्ता सहायक रथी बस्नेतले बताए।

बाढीको बहाव क्रमशः घट्दै गए पनि जोखिम कायमै छ। जोखिमयुक्त पुलबाट आवतजावत नगर्न र नदीको तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन स्थानीय प्रशासन तथा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले आग्रह गरेका छन्।

बाढीले तटीय क्षेत्रमा रहेका चारवटा जलविद्युत् आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) का अनुसार बाढीले ३४१ मेगावाट क्षमताको बूढीगण्डकी आयोजनाका उपकरणहरू बगाएको छ। त्यहाँ कार्यरत १२ जना कर्मचारीलाई भने सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ।

त्यस्तै, २४.५ मेगावाट क्षमताको दोभान खोला, ३०.५९ मेगावाट क्षमताको यारु खोला र १६ मेगावाट क्षमताको माछा खोला जलविद्युत् आयोजनाका भौतिक संरचना, कर्मचारी बस्ने शिविर, पहुँच सडक, निर्माण सामग्री तथा बेलिब्रिजहरू बाढीले बगाएर क्षति पुर्‍याएको छ।

आकस्मिक बाढी आउनुको कारण पत्ता लगाउन भूगर्भविद्सहित तीनजनाको टोली परिचालन गरिएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले अध्ययनका लागि टोली खटाएको प्राधिकरणकी प्रवक्ता शान्ति महतले जानकारी दिइन्।

बूढीगण्डकीमा आएको बाढीबाट हालसम्म मानवीय क्षति भएको विवरण प्राप्त नभएको प्रवक्ता महतले बताइन्। बाढी आउनुअघि प्राप्त पूर्वसूचनाका कारण मानवीय क्षति हुन नपाएको उनको भनाइ छ। यद्यपि, गोठमा रहेका पाँचजना अझै सम्पर्कविहीन रहेको उनले जानकारी दिइन्।

बूढीगण्डकी नदीमा आइतबार बिहान आएको बाढीले पदमार्गमा क्षति पुर्‍याएपछि गोरखाको मनास्लु संरक्षण क्षेत्रतर्फ गएका पर्यटक गन्तव्यमा पुग्न नसकी बीच बाटोमै रोकिएका छन्। मनास्लु संरक्षण क्षेत्र आयोजनाका अनुसार सबै पर्यटक सुरक्षित स्थानमा छन्।

बाढी आउनुअघि बिहान एक्कासि भूकम्प आएजस्तो गरी पहिरो गएको जानकारी चुमनुब्री गाउँपालिकाले पाएको थियो। तर, बाढी आउने पूर्वसूचना गाउँपालिकालाई प्राप्त भएको थिएन। एक्कासि बाढी आएको जानकारी पाएलगत्तै उद्धारमा खटिएको चुमनुब्री गाउँपालिकाका अध्यक्ष निमा लामाले बताए।

बाढीका कारण घरबारविहीन भएका परिवारलाई गाउँपालिकाले त्रिपाल उपलब्ध गराएर अस्थायी बसोबासको व्यवस्था गरेको जनाएको छ। बूढीगण्डकी नदीमा आएको बाढीको त्रास केही कम भए पनि जोखिम पूर्ण रूपमा नटरेको भन्दै सुरक्षित स्थानमा बस्न आग्रह गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष लामाले बताए।

यसअघि भदौ १० गते आएको भोटेकोशी बाढीले ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो। भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको राहत तथा पुनःस्थापनाको काम जारी रहेकै बेला बूढीगण्डकीमा एक्कासि बाढी आएपछि अर्को विपद् थपिएको छ।

भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित नागरिकले राहत र पुनःस्थापनाको पर्खाइ गरिरहेका बेला बूढीगण्डकी बाढीले अर्को मानवीय सङ्कट निम्त्याएको छ। एकपछि अर्को विपद्का घटनाले प्रभावित क्षेत्रका नागरिकको जनजीवन थप कष्टकर बनेको छ।

बूढीगण्डकी बाढीले घर, पुल, सडक र जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुर्‍याउनुका साथै बस्ती तथा तटीय क्षेत्रमा जोखिम बढाएको छ। बडादशैंको मुखैमा आएको विपद्ले नागरिकलाई त्रसित बनाएको छ। बाढीको बहाव घट्दै गए पनि जोखिम पूर्ण रूपमा नहटेकाले स्थानीय बासिन्दाले सतर्कता अपनाउँदै सुरक्षित स्थानमा बस्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।